Współczesne samochody z silnikiem wysokoprężnym muszą spełniać określone oczekiwania dotyczące emisji spalin. Jednym z rozwiązań używanych w tym celu jest filtr cząstek stałych DPF, który zatrzymuje część drobnych cząstek powstających podczas pracy silnika. Szczegół ten znajduje się w układzie wydechowym i współpracuje z czujnikami oraz sterownikiem silnika.
Jego stan zależy nie tylko od przebiegu pojazdu, lecz również od warunków eksploatacji i kondycji pozostałych podzespołów. W codziennej jeździe kierowca zwykle nie obserwuje bezpośrednio pracy filtra, ponieważ proces oczyszczania przebiega automatycznie. Zmiany mogą być natomiast zauważalne podczas regeneracji. W niektórych samochodach chwilowo wzrasta zużycie paliwa, zmienia się dźwięk pracy silnika lub po zatrzymaniu pojazdu nadal funkcjonuje wentylator chłodnicy. Takie objawy nie muszą oznaczać awarii. Ich znaczenie uzależniony jest od konkretnego modelu samochodu, czasu trwania procesu i częstotliwości występowania.
Istotnym zagadnieniem jest różnica między naturalnym zużyciem filtra a rozterkami wynikającymi z nieprawidłowej pracy silnika. Wewnątrz DPF gromadzi się sadza, która w odpowiednich warunkach może zostać wypalona podczas regeneracji. Proces wymaga osiągnięcia stosownej temperatury spalin, dlatego częste przejazdy na krótkich dystansach mogą utrudniać jego zakończenie. Jeśli samochód jest regularnie uruchamiany na kilka minut, a następnie wyłączany, sterownik może wielokrotnie podejmować próby oczyszczania. Z zdarza się, że może to prowadzić do wzrostu zapełnienia filtra i pojawienia się komunikatu ostrzegawczego. Przeciwnie zachowuje się popiół, który powstaje między innymi z pozostałości dodatków zawartych w oleju silnikowym. Nie ulega on usunięciu w trakcie standardowego wypalania, dlatego wraz z upływem czasu redukuje się dostępna przestrzeń w filtrze. W praktyce oznacza to, że częsta regeneracja nie zawsze świadczy o niewłaściwym stylu jazdy. Przyczyną może być również zużycie filtra, problem z czujnikiem lub usterka innego szczegółu układu napędowego.
Przy ocenie stanu filtra ważne są dokładnie określone dane diagnostyczne. Odczyt błędów umożliwia ustalić, jakie nieprawidłowości zarejestrował sterownik, niemniej jednak nie za każdym razem wskazuje bezpośrednią przyczynę problemu. Trzeba uwzględnić w głównej mierze ciśnienie różnicowe spalin, temperaturę pracy, częstotliwość regeneracji i wartości obliczonego zapełnienia. Warto również sprawdzić, czy silnik osiąga właściwą temperaturę roboczą a także czy układ wtryskowy funkcjonuje prawidłowo. Niesprawny termostat może utrudniać osiągnięcie warunków potrzebnych do wypalania, a problemy z wtryskiem mogą zwiększać ilość sadzy powstającej podczas spalania paliwa. Zdarza się również, że za nieprawidłowy odczyt odpowiada uszkodzony czujnik albo niedrożny przewód pomiarowy. Wymiana samego filtra bez sprawdzenia takich elementów może zatem nie rozwiązać kłopotu. Dokładnie tak samo nie każda sytuacja wymaga wymuszonej regeneracji. Jej wykonanie powinno zależeć od rezultatów pomiarów i dopuszczalnych wartości określonych dla danego silnika.
Na żywotność układu oczyszczania spalin wpływają również regularne czynności serwisowe. Znaczenie ma stosowanie oleju o specyfikacji niezbędnej przez producenta pojazdu, ponieważ jego skład wiąże się z ilością popiołu pozostającego w filtrze. Ważne są też sprawność układu recyrkulacji spalin, stan turbosprężarki oraz szczelność układu dolotowego i wydechowego. Jeśli na desce rozdzielczej pojawia się ostrzeżenie dotyczące DPF, a samochód traci moc lub zaczyna zużywać wyraźnie więcej paliwa, dalsze postępowanie musi uwzględniać zalecenia producenta i wyniki diagnostyki. Nie należy zakładać, że każdą usterkę można wyeliminować przez dłuższą jazdę z wyższą prędkością. Przy dużym zapełnieniu filtra albo obecności dodatkowych błędów taka próba może być niewłaściwa. W zależności od stanu szczegółu konstatuje się regenerację serwisową, czyszczenie po demontażu albo wymianę. Właściwie każde z takowych rozwiązań ma określone ograniczenia, a wybór zależy od rodzaju zanieczyszczeń, stopnia zużycia i konstrukcji konkretnego układu. Usuwanie filtra albo wyłączanie jego funkcji może dodatkowo naruszać przepisy dotyczące emisji spalin i dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Więcej: montaż filtrów dpf łódź.
